Kolbastı Tarihi İstanbul'da Tartışıldı

**My_RA** · 07.04.2009, 13:40

Kolbastı Tarihi İstanbul'da tartışıldı

“Dünden Bugüne Kolbastı” konulu panel İstanbul"da gerçekleştirildi.

Panelde "Kolbastı" oyununun Giresun ve Trabzon illerinin ortak bir oyunu olduğuna vurgu yapılarak, otantik oyunun şimdi lanse edilmeye çalışılan türünün gerçeği ile farklılıklar gösterdiği açıklandı.

Çok sayıda dinleyici tarafından takip edilen “Dünden Bugüne Kolbastı” paneline İTÜ Türk Musikisi Müzikoloji Bölümü Sanatçısı Öğretim Görevlisi Doç. Dr. Süleyman Şenel, gazetemiz yazı ailesinden Araştırmacı-Yazar Ayhan Yüksel, İTÜ Türk Musikisi Devlet Konservatuarı Halk Oyunları Bölümü Sanatçı Öğretim Görevlisi Cavit Şentürk, Türk Halk Müziği Sanatçısı İbrahim Can konuşmacı olarak katıldılar. Panelin moderatörlüğünü İTÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Araştırma Görevlisi Abdullah Akat yürüttü.

“KOLBASTI KOL HAVASINDAN GELİYOR”

Kokteyl ve panelin ardından Mehmet Gündoğdu ve Rıza Can Özel"in kemençeleri eşliğinde Panelde ilk sözü alan Süleyman Şenel, “kol/kolbastı tanımı üzerinde durdu ve kaçakçılara, içkili, kadınlı muhabbet âlemlerinde kolluk kuvvetlerinin baskınlarını anlattığını, bu baskın üzerine ortaya çıkan müziğinin de Orta Anadolu"dan kıyı kesimlerine geldiğini, ağır parçalar olduğunu, müzik yapısı olarak benzerlikler gösterdiğini, herhangi bir yere mal edilemeyeceğini ifade etti.

“OYNANAN GERÇEK KOLBASTI DEĞİL”

Ardından söz alan Ayhan Yüksel, “Nejat Buhara tarafından derlenen Trabzon ve Giresun kol havaları ile Ömer Akpınar"ın derlediği Giresun metelik havasını dinlettikten sonra geçmişte bu oyunları oynayanları sıraladı ve hiçbir zaman yerlerde atlayıp-zıplamadıklarını, kostak oynadıklarını, herhangi bir yere mal edilemeyeceğini, Trabzonluların ve Giresunluların kolbastı ile ilgisi olmayan bu oyuna sahip çıkmamaları gerektiğini” söyledi.

“KOLBASTININ ASLINI KORUYALIM”

Cavit Şentürk ise “bölge horon bölgesidir, bu oyunlar oynanır ama aslını muhafaza edelim. Benim insanım oynarken takla atmaz, yerlerde yuvarlanmaz, kolbastı denilemez” diye sözlerini tamamladı.

“KOLBASTI İLE HOPTEK FARKLIDIR”

Sanatçı İbrahim Can ise, kolbastı hakkındaki görüşlerini “bugün sergilenen oyuna hiç zaman ben kolbastı demedim, demem de. Faroz kesmesi dedim. Bu oyun hoptek adı altında yurtdışında yaşayanların yaptıkları bir oyundur ve kolbastı ile ilgisi yoktur. Otantik kolbastılar Trabzon"da ve Giresun"da benzerlikler gösterir. Sadece Trabzon"da, ya da Giresun"da oynanır denilemez, herhangi bir yöreye mal edilemez” şeklinde açıkladı.

“ORTAK ÖZELLİKLER TAŞIMAKTADIR”

Panelin sonucunda katılımcıların ortak görüşü bugün oynanan oyunların rap, break dansı olduğunu, Trabzon kolbastısı denilemeyeceği, otantik olarak oynanan kolbastının da sadece Trabzon"a ya da Giresun"a mal edilemeyeceği, benzer özellikler taşıdığı, otantik olarak oynanan kolbastının yaşatılması gerektiği şeklinde oldu.

AYHAN YÜKSEL"DEN AÇIKLAMA

Ayhan Yüksel"in panel sonunda Meftun Şengün'e konu ile ilgili yaptığı açıklama şu şekilde;

“Duygusallık hep arka planda kalır. Panelist olmam konusunda teklif geldiğinde hemen katılırım dedim. Çünkü, işin doğrusunu anlatmak gerekirdi. Panelistlerden Süleyman Şenel, İbrahim Can ve Cavit Şentürk yakından tanıdığım konusunun uzman kişileri. Hepsiyle dostluğumuz var. Geldik, konuştuk, siz de gördünüz, doğrular ortaya konuldu. İşin aslında Türkiye"de “kalkınmanın temelinin kültür” olmayışıdır. Kültüre önem verilmemesidir.

Kol havalarını Süleyman Şenel hoca gayet güzel açıkladı. İç Anadolu"dan aldı, kıyı şeridine getirdi. Sahil yolu yapıldıktan sonra doğanlar bizim yaşadığımız dostluğu, muhabbeti yaşayamadılar. Sadece Trabzon Faroz"da değil, hemen bütün kıyı kasabalarında hemen herkesin birbiriyle tanıştığı, evlerin mandalina ve portakal bahçeleriyle süslü olduğu zamanlarda uzun yaz gecelerinde, ramazan gecelerinde, düğünlerde seyirlik oyunlar oynanırdı. Bu sırada taklitler yapılırdı. Bu taklidi yapılanlar mahalleden Ayşe Teyze, Fatma Teyze, Ahmet Aga, Mehmet Aga idi. Kasabalarda 3 gün 3 gece düğün yapılırdı. Düğünler salonlarda değil, evlerde yapılırdı.

Benim çocukluğumda müsait diye mahallelinin zannederim 20"ye yakın düğünü bizim evde yapılmıştır. Ben burada Ömer Kaptan"ın seyirlik oyunlarını çok seyrettim. İşte, kol baskısının ortadan kalktığı bir ortamda kol bastı müziğinin oyununa seyirlik ritüel katılmıştır. Farozlular bunu maçlarda da gösterime sunmuşlar, ilgiyle seyredilmiştir.

Ben, geçmişte Yaylanın Çimeni ve Giresun"un evleri adlı kol havalarının oyununu rahmetli Hanoğlu Salih abiden, metelik oyunun 1982"de 72 yaşında olan rahmetli Kırış Emin"den, Tulumbacı Mehmet"ten, Tulumbacının Eziyan"dan, Kahyaoğlu Paşa abiden seyretmiştim. Panelde de dedim “asla yerde yatıp kalkmadılar” diye. Zaten mümkün değil, bizim emicelerimizin yerlerde sürünmesi…

Çünkü, kolbastı oyununda kabadayılık var. Tarihinden bi-haber olanlar “Farozlular hamsinin ağlarda çırpınmasından esinlenmişler” de kolbastı oyununu oynamışlar diyor. Bir kere nerede görülmüş zaptiyenin geçimini sağlayan vatandaşı engellediği. Olur mu öyle şey. Eğer öyle ise bunun adı kolbastı değil “hamsi bastı” olurdu. Ha! Yasaklama olmuş mu? Salgın hastalıklar olunca oluyor. Mesela, 1892"de çıkan kolera salgını üzerine karantina uygulanmış, kısa bir müddet yasaklama olmuş. Sonra, zarara uğrayan devlet 100 altın lira para yollamış ve bundan en büyük payı Faroz"daki 151 aile almıştır. Eğer, av yasağından dolayı kolbastı çıksaydı sözel kaynaklar bunu aktarmaz mı idi? Kaldı ki, 1887 doğumlu Trabzonlu Baba Salim, kolbastı havasını çalarmış.

Demek ki, tarihi 1860"lara kadar gidebiliyor. Trabzonlu Pullunun Rıza, Nejat Buhara Giresun"da Yalı Kahve"de bağlama çalmıştır. Aynı şekilde Giresunlu bağlama sanatçıları da Trabzon"daki dostlarıyla Trabzon"da âşık kahvehanelerinde bağlama çalmışlardır. Buyurun ayırınız bakalım? Nasıl ayırırsınız… Tartışılan ne? Kolbastı! Oynanan kolbastı değil ki. Rap müzik. Otantik oynanan kolbastıyı nasıl ayıracaksınız?

Derleme yapıldığı 1930"lu yıllarda Trabzonlu bağlama sanatçılardan Giresun kolbastını, Giresunlu sanatçılardan da Trabzon kolbastısını derlemişlerdir. Genelde aynı, ama özelde küçük farklılıklar göstererek herkes çalıp oynamıştır. Benim elimde Orhan Dağlı"nın arşivinden Ferruh Arsunar tarafından Ünye"den derlenen “Metelik” oyun havası vardır. Şimdi biz kalkıp metelik bizimdir, siz oynayamazsınız diyebilir misiniz? Sadi Yaver Ataman, 1939"da Ankara Radyosunda Giresun"dan Kolbastı havasını icra ettiklerini söylüyor. Yani, kolbastı Trabzon"undur, kimse oynayamaz, kolbastı Giresun"undur kimse oynayamaz diyemezsiniz. Ben, panelde de söyledim, Cemile Cevher"i, Küçük Hüseyin"i, Baba Salim"i, Cemil Uzal"ı, Nejat Buhara"yı, Ömer Akpınar"ı, Piçoğlu Osman"ı, Fahrettin Dilaver"i, Hasan Tunç"u bilmeyenler bana kolbastı öğretmeye kalkışmasın…

Trabzon ve Giresun ağzını bozarak kemençe ile arabesk okuyanlar ve dinleyenler bana kolbastı dersi vermeye kalkmasınlar. Dikkat ettiniz, İbrahim Can da çok doğru olarak “ben kolbastı demedim, demem de” diye noktaladı. TRT"de yaptığı bir programda seyirlik ritüeller içeren oyunu Faroz Kesmesi olarak takdim etti ve kendisini dâhil ekipte yer alanlar yerlerde sürünmedi. İşin doğrusunu öğrenenlerin bir itirazı oldu mu? Olmadı…

Orada bulunanlara bu oynanan oyunun yeni bir versiyon olduğunu, asla kolbastı ile alakası olmadığını söyledik ve bizim kolbastıdan elinizi çekiniz dedik. Umarım, gençler önce otantik kolbastı oynarlar, sonra da bildiklerini…

Kaynak: Meftun ŞENGÜN

**My_RA** · 07.04.2009, 13:52

Kolbastı çılgınlığı

İnternet sitelerindeki kolbastı videoları ayda yaklaşık 10 milyon kez tıklanıyor, dans kurslarına kolbastı öğrenmek için başvuranların sayısı gittikçe artıyor. Kolbastı çılgınlığıyla birlikte tartışmalar da giderek kızışıyor.

Popülerliği ülke sınırlarını aşan kolbastı çılgınlığı, bilimsel tartışmaların da konusu oldu. İstanbul’da düzenlenen konferansta ise bu ilgi çekici dans ve müziğin kökeni, "Kolbastı mı Hoptek mi" gibi merak edilen konulara değinildi. Trabzon Eğitim Kültür Derneği’nin düzenlediği Dünden Bugüne Kolbastı panelinde kolbastı oyununu İstanbul Teknik Üniversitesi Devlet Konservatuvarı akademisyenleri tartıştı.

Suçluların polisle çatışmasını anlatılıyor

İTÜ Müzikoloji Bölümü Öğretim Görevlisi Süleyman Şenel, kolbastı türkülerinin yasaklara karşı gelerek, suç işleyen ya da herhangi bir olayla bağlantılı olarak aranan, ihbar edilen kişi ya da grupların güvenlik kuvvetleriyle yaptıkları çatışmaları anlatan ezgiler olduğunu söyledi. Şenel, çoğunlukla ölüm ile sonuçlanmış çatışmaların meçhul halk sanatkârları tarafından ölünün ağzından aktadıldığı bu ezgilerin, tarih boyunca vicdanının yansıması olarak geniş kesimlere yayıldığını anlattı.

Bugünkü dans yanlış

Tarihçi-Yazar Ayhan Yüksel ise kolbastının popüler olmasıyla Giresun ve Trabzon arasında "Kolbastı bizimdir" kavgası çıktığını hatırlatarak, katılımcılara, değişik yörelerden kolbastı türkülerini dinletti. Yüksel, daha sonra şunları söyledi:
"Buyurun ayırın bakalım. Giresun mu? Trabzon mu? Mümkün değil. Kolbastının tarihiyle ilgili bilgisi olmayanlar ’Kolbastı bizimdir’ kavgası yapıyor. Asıl kolbastı oyunuyla bugün oynandığı iddia edilen kolbastı aynı şey değildir. Kolbastı da yerlerde sürünmek, kanat çırpmak yoktur. Bugün oynanan tamamen yeni bir versiyondur. İstediğiniz gibi oynayın. Ama benim kolbastıma dokunmayın."

Asıl adı Hoptek

Karadeniz Teknik Üniversitesi’nin yöre folkloruna katkıda bulunmadığı şikâyetiyle başlayan Trabzonlu Türk Halk Müziği Sanatçısı İbrahim Can da oyuna "Kolbastı" denmesinin yanlış olduğunu savunarak, oyunun adının "Faroz kesmesi" ya da "Hoptek" olduğunu iddia etti.

Sahalardan fileye sıçradı

Kolbastı konusunda Türkiye’deki bir numaralı grup Karadeniz Teknik Üniversitesi Karadeniz Uşakları Kolbastı Ekibi gösteriden gösteriye koşuyor. Bedük’ün klibinde, Ülker’in reklamında da başrolde yer alıyorlar. Trabzonspor her maçtan sonra sahada galibiyetini kolbastı ile kutluyor. Bu arada kolbastı şov, sahalardan “fileye” de sıçradı. Trabzon Bayan Voleybol Takımı, geçtiğimiz günlerde elde ettikleri galibiyeti kolbastıyla kutladı. Bu modaya çevik kuvvet de uydu. Çukurova Üniversitesi’nde düzenlenen Nevruz şenliklerinde bir çevik kuvvet polisi kendini tutamayıp öğrencilerle kolbastı oynadı.

Kolbastı için kim ne dedi?

Hoptek, kolbastı veya Faroz kesmesi olarak adlandırılan bu dansı Giresunlular “Bize ait” diye sahiplenirken, Trabzonlular “Kolbastı Trabzon’un damarlarından çıktı” diye isyan ediyorlar. Adnan Şenses’in “Bu bir Roman dansı” demesiyle ise taraflar iyice çileden çıktı...

“90’larda bu dansa batılı figürler katıldı”

Tolga Han (Tolga Han Dans Okulu)
-Hoptek kurslarımıza bir ay içinde 150 kişi müracaat etti. Her yaş grubundan insan geliyor. En çok kadınlar, işadamları, öğrenciler ilgi gösteriyor.
-90’lı yıllarda Karadenizli gurbetçi gençler bu dansa batılı figürleri de katmışlar, dans daha güncel ve modern bir hal almış. Adına da “Hoptek” koymuşlar. Hip hop’un “hop”unu almışlar. “Tek” de, tek tek zıpladıkları için kullanılmış. Dans olarak bunun dünyada yaygınlaşması için adının daha akılda kalıcı olması açısından biz “kolbastı” yerine “hoptek”i tercih ediyoruz.

“Hip-hop’un yerel versiyonu gibi”

Selen Özkan (Dancentrum)
-Yoğun istek üzerine horon programı başlattık. Kolbastı da horonun içindeki renklerden biri. Programımız üç ay sürecek.
-20-50 yaş arası özellikle Karadenizliler başvuruyor. “Karadenizliyim, kolbastı bilmem lazım” diyorlar. Temposu hızlı, hip hop ve street dance’in de sanki bir yerel versiyonu olduğu için gençlerin de hoşuna gidiyor.

“Dejenere bir stili var”

Mustafa Erdoğan (Anadolu Ateşi Genel Sanat Yönetmeni)
Neden birden bu kadar popüler olduğunu da anlamadım. Aslında bu dans Trabzon’un da değil. Çalınan müzik Trabzon’a ait değil. Giresun ve Orta Anadolu karışımı bir dans stili var. Biraz da lümpen kültür ürünü gibi bir şey. Çünkü bir Türk kent folkloru değil. Kişisel olarak bu dansı estetik de bulmuyorum. Dejenere bir stili var. Çok hoşlanmıyorum, repertuara almayacağım.

“Afrika’nın yerel danslarına benziyor”

Rigobert Song (Trabzonspor)
Kolbastı gerçekten çok ritmik bir dans. Özellikle Afrika’nın yerel danslarına benzediği için daha ilk günden itibaren kendimizi kolbastıya alıştırmakta zorlanmadık. Ayrıca kolbastının ritmi takımın kimliğiyle de birebir örtüşüyor. Bu da çok hoşuma gidiyor. Bu dans bizi tüm takım olarak cesaretlendiriyor. Dans, takım içerisinde doğaçlama olarak ortaya çıktı. Kolbastıyla birlikte sportif düzeydeki iddiamızı kültürel düzeye de yansıtmış olduk. Bu sayede artık kolbastı tüm Türkiye’de tanınıyor. Kolbastıyla birlikte takım olarak inancımızı her maçtan sonra tazelemiş oluyoruz.

“Kolbastı, Trabzon’un damarlarından çıktı”

Yrd. Doç. Dr. Engin Erşen (Karadeniz Teknik Üniversitesi Karadeniz Uşakları Kolbastı Ekibi Sanat Yönetmeni)
-Kolbastı, Trabzon’da başlayan ve dalga dalga bütün Türkiye’ye yayılan bir modaya dönüştü. Kolbastı Giresunlulara ait değil. Dansın dokusu Trabzon’un damarlarından çıkmıştır. 33 yıldır Karadeniz Teknik Üniversitesi’nde Dans ve Gösteri Sanatları Bölümü’nde hocayım, bu konuyu araştırıyorum. Dans, iki yıl önce Birinci Karadeniz Oyunları’na katılmamızla tanındı. Bugüne kadar 200 değişik ortamlarda oynadık. Son dört ayda 24 televizyon kanalına çıktık.
-Kolbastı 5’inci yüzyıldan beri oynanıyor. Doğayı anlatıyor. Yüksekte uçan bir kuşun pike yapmasını, kanat ve gövde hareketlerini, denizin dalgalarını yansıtır. Kolbastı enerjinin ve tutkunun dansıdır. Karşı cinse duyulan sevgiyi, kur yapmaları da görürsünüz.
-30’lu yıllarda “kolcular” vardı. Bunlar bir çeşit güvenlik memuruydu. Kaçak içki ya da sigara içilen yerlere baskınlar yaparlardı. “Kolbastı” lafı buradan geliyor. Bu mahalle sakinlerinin başkaldırmaları oyuna da yansımış.

Video sitelerinde patlama

“10 günde 100 bin kişi izliyor”

Mehmet Özen (Site / Sorumlu editör)
-Sitemize bugüne kadar 137 kolbastı videosu yüklendi, bunlar yaklaşık 2,2 milyon kez izlendi. Bir kolbastı videosunu sitemize girdiğimiz andan itibaren o videoyu izleyen kişi sayısı 10 gün içerisinde 100 bine ulaşıyor.
-Dans, televizyonlarda moda olmadan önce bu videolarla yaygınlaştı. Televizyonlar sonradan uyandı. Biz keşfettik ve yaygınlaştırdık. Trabzon ve Giresun tartışması da artırdı ilgiyi.

“Hopteke özel bir site açtık”

Fırat Gönenç (Site/ Kurucu)
- 2008’in başlarında bizim sitemize amatör çekilmiş kolbastı videoları gelmeye başladı. İlgi giderek arttı ve dans bir fenomen haline geldi artık. Sadece bunun için bir video sitesi bile açtık. Adı Hoptek.tv.
-Bizde günde 3 buçuk-4 milyon, yani ayda yaklaşık 120 milyon video izleniyor. Bunların 10 milyonu kolbastı videoları. Her kesimden insan izliyor. Yoğun talep üzerine kolbastı öğreten bir video da koyacağız siteye.

Milliyet, Hürriyet

07.04.2009, 13:40	#1
My_RA Administrator	Kolbastı Tarihi İstanbul'da Tartışıldı Kolbastı Tarihi İstanbul'da tartışıldı “Dünden Bugüne Kolbastı” konulu panel İstanbul"da gerçekleştirildi. Panelde "Kolbastı" oyununun Giresun ve Trabzon illerinin ortak bir oyunu olduğuna vurgu yapılarak, otantik oyunun şimdi lanse edilmeye çalışılan türünün gerçeği ile farklılıklar gösterdiği açıklandı. Çok sayıda dinleyici tarafından takip edilen “Dünden Bugüne Kolbastı” paneline İTÜ Türk Musikisi Müzikoloji Bölümü Sanatçısı Öğretim Görevlisi Doç. Dr. Süleyman Şenel, gazetemiz yazı ailesinden Araştırmacı-Yazar Ayhan Yüksel, İTÜ Türk Musikisi Devlet Konservatuarı Halk Oyunları Bölümü Sanatçı Öğretim Görevlisi Cavit Şentürk, Türk Halk Müziği Sanatçısı İbrahim Can konuşmacı olarak katıldılar. Panelin moderatörlüğünü İTÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Araştırma Görevlisi Abdullah Akat yürüttü. “KOLBASTI KOL HAVASINDAN GELİYOR” Kokteyl ve panelin ardından Mehmet Gündoğdu ve Rıza Can Özel"in kemençeleri eşliğinde Panelde ilk sözü alan Süleyman Şenel, “kol/kolbastı tanımı üzerinde durdu ve kaçakçılara, içkili, kadınlı muhabbet âlemlerinde kolluk kuvvetlerinin baskınlarını anlattığını, bu baskın üzerine ortaya çıkan müziğinin de Orta Anadolu"dan kıyı kesimlerine geldiğini, ağır parçalar olduğunu, müzik yapısı olarak benzerlikler gösterdiğini, herhangi bir yere mal edilemeyeceğini ifade etti. “OYNANAN GERÇEK KOLBASTI DEĞİL” Ardından söz alan Ayhan Yüksel, “Nejat Buhara tarafından derlenen Trabzon ve Giresun kol havaları ile Ömer Akpınar"ın derlediği Giresun metelik havasını dinlettikten sonra geçmişte bu oyunları oynayanları sıraladı ve hiçbir zaman yerlerde atlayıp-zıplamadıklarını, kostak oynadıklarını, herhangi bir yere mal edilemeyeceğini, Trabzonluların ve Giresunluların kolbastı ile ilgisi olmayan bu oyuna sahip çıkmamaları gerektiğini” söyledi. “KOLBASTININ ASLINI KORUYALIM” Cavit Şentürk ise “bölge horon bölgesidir, bu oyunlar oynanır ama aslını muhafaza edelim. Benim insanım oynarken takla atmaz, yerlerde yuvarlanmaz, kolbastı denilemez” diye sözlerini tamamladı. “KOLBASTI İLE HOPTEK FARKLIDIR” Sanatçı İbrahim Can ise, kolbastı hakkındaki görüşlerini “bugün sergilenen oyuna hiç zaman ben kolbastı demedim, demem de. Faroz kesmesi dedim. Bu oyun hoptek adı altında yurtdışında yaşayanların yaptıkları bir oyundur ve kolbastı ile ilgisi yoktur. Otantik kolbastılar Trabzon"da ve Giresun"da benzerlikler gösterir. Sadece Trabzon"da, ya da Giresun"da oynanır denilemez, herhangi bir yöreye mal edilemez” şeklinde açıkladı. “ORTAK ÖZELLİKLER TAŞIMAKTADIR” Panelin sonucunda katılımcıların ortak görüşü bugün oynanan oyunların rap, break dansı olduğunu, Trabzon kolbastısı denilemeyeceği, otantik olarak oynanan kolbastının da sadece Trabzon"a ya da Giresun"a mal edilemeyeceği, benzer özellikler taşıdığı, otantik olarak oynanan kolbastının yaşatılması gerektiği şeklinde oldu. AYHAN YÜKSEL"DEN AÇIKLAMA Ayhan Yüksel"in panel sonunda Meftun Şengün'e konu ile ilgili yaptığı açıklama şu şekilde; “Duygusallık hep arka planda kalır. Panelist olmam konusunda teklif geldiğinde hemen katılırım dedim. Çünkü, işin doğrusunu anlatmak gerekirdi. Panelistlerden Süleyman Şenel, İbrahim Can ve Cavit Şentürk yakından tanıdığım konusunun uzman kişileri. Hepsiyle dostluğumuz var. Geldik, konuştuk, siz de gördünüz, doğrular ortaya konuldu. İşin aslında Türkiye"de “kalkınmanın temelinin kültür” olmayışıdır. Kültüre önem verilmemesidir. Kol havalarını Süleyman Şenel hoca gayet güzel açıkladı. İç Anadolu"dan aldı, kıyı şeridine getirdi. Sahil yolu yapıldıktan sonra doğanlar bizim yaşadığımız dostluğu, muhabbeti yaşayamadılar. Sadece Trabzon Faroz"da değil, hemen bütün kıyı kasabalarında hemen herkesin birbiriyle tanıştığı, evlerin mandalina ve portakal bahçeleriyle süslü olduğu zamanlarda uzun yaz gecelerinde, ramazan gecelerinde, düğünlerde seyirlik oyunlar oynanırdı. Bu sırada taklitler yapılırdı. Bu taklidi yapılanlar mahalleden Ayşe Teyze, Fatma Teyze, Ahmet Aga, Mehmet Aga idi. Kasabalarda 3 gün 3 gece düğün yapılırdı. Düğünler salonlarda değil, evlerde yapılırdı. Benim çocukluğumda müsait diye mahallelinin zannederim 20"ye yakın düğünü bizim evde yapılmıştır. Ben burada Ömer Kaptan"ın seyirlik oyunlarını çok seyrettim. İşte, kol baskısının ortadan kalktığı bir ortamda kol bastı müziğinin oyununa seyirlik ritüel katılmıştır. Farozlular bunu maçlarda da gösterime sunmuşlar, ilgiyle seyredilmiştir. Ben, geçmişte Yaylanın Çimeni ve Giresun"un evleri adlı kol havalarının oyununu rahmetli Hanoğlu Salih abiden, metelik oyunun 1982"de 72 yaşında olan rahmetli Kırış Emin"den, Tulumbacı Mehmet"ten, Tulumbacının Eziyan"dan, Kahyaoğlu Paşa abiden seyretmiştim. Panelde de dedim “asla yerde yatıp kalkmadılar” diye. Zaten mümkün değil, bizim emicelerimizin yerlerde sürünmesi… Çünkü, kolbastı oyununda kabadayılık var. Tarihinden bi-haber olanlar “Farozlular hamsinin ağlarda çırpınmasından esinlenmişler” de kolbastı oyununu oynamışlar diyor. Bir kere nerede görülmüş zaptiyenin geçimini sağlayan vatandaşı engellediği. Olur mu öyle şey. Eğer öyle ise bunun adı kolbastı değil “hamsi bastı” olurdu. Ha! Yasaklama olmuş mu? Salgın hastalıklar olunca oluyor. Mesela, 1892"de çıkan kolera salgını üzerine karantina uygulanmış, kısa bir müddet yasaklama olmuş. Sonra, zarara uğrayan devlet 100 altın lira para yollamış ve bundan en büyük payı Faroz"daki 151 aile almıştır. Eğer, av yasağından dolayı kolbastı çıksaydı sözel kaynaklar bunu aktarmaz mı idi? Kaldı ki, 1887 doğumlu Trabzonlu Baba Salim, kolbastı havasını çalarmış. Demek ki, tarihi 1860"lara kadar gidebiliyor. Trabzonlu Pullunun Rıza, Nejat Buhara Giresun"da Yalı Kahve"de bağlama çalmıştır. Aynı şekilde Giresunlu bağlama sanatçıları da Trabzon"daki dostlarıyla Trabzon"da âşık kahvehanelerinde bağlama çalmışlardır. Buyurun ayırınız bakalım? Nasıl ayırırsınız… Tartışılan ne? Kolbastı! Oynanan kolbastı değil ki. Rap müzik. Otantik oynanan kolbastıyı nasıl ayıracaksınız? Derleme yapıldığı 1930"lu yıllarda Trabzonlu bağlama sanatçılardan Giresun kolbastını, Giresunlu sanatçılardan da Trabzon kolbastısını derlemişlerdir. Genelde aynı, ama özelde küçük farklılıklar göstererek herkes çalıp oynamıştır. Benim elimde Orhan Dağlı"nın arşivinden Ferruh Arsunar tarafından Ünye"den derlenen “Metelik” oyun havası vardır. Şimdi biz kalkıp metelik bizimdir, siz oynayamazsınız diyebilir misiniz? Sadi Yaver Ataman, 1939"da Ankara Radyosunda Giresun"dan Kolbastı havasını icra ettiklerini söylüyor. Yani, kolbastı Trabzon"undur, kimse oynayamaz, kolbastı Giresun"undur kimse oynayamaz diyemezsiniz. Ben, panelde de söyledim, Cemile Cevher"i, Küçük Hüseyin"i, Baba Salim"i, Cemil Uzal"ı, Nejat Buhara"yı, Ömer Akpınar"ı, Piçoğlu Osman"ı, Fahrettin Dilaver"i, Hasan Tunç"u bilmeyenler bana kolbastı öğretmeye kalkışmasın… Trabzon ve Giresun ağzını bozarak kemençe ile arabesk okuyanlar ve dinleyenler bana kolbastı dersi vermeye kalkmasınlar. Dikkat ettiniz, İbrahim Can da çok doğru olarak “ben kolbastı demedim, demem de” diye noktaladı. TRT"de yaptığı bir programda seyirlik ritüeller içeren oyunu Faroz Kesmesi olarak takdim etti ve kendisini dâhil ekipte yer alanlar yerlerde sürünmedi. İşin doğrusunu öğrenenlerin bir itirazı oldu mu? Olmadı… Orada bulunanlara bu oynanan oyunun yeni bir versiyon olduğunu, asla kolbastı ile alakası olmadığını söyledik ve bizim kolbastıdan elinizi çekiniz dedik. Umarım, gençler önce otantik kolbastı oynarlar, sonra da bildiklerini… Kaynak: Meftun ŞENGÜN

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Cevaplar	Son Mesaj
Kolbastı oyunu ilk nerede oynandı, ilk kolbastı kim oynadı	Chanqe Everythinq	KOLBASTI - HOPTEK HAKKINDA HERŞEY	2	27.08.2011 16:37
İstanbul'da bulunan tarihi eserler nelerdir?	Misafir	SORU - CEVAP	3	20.10.2010 17:11
Kolbastı Nedir, Kolbastı Hakkında,Kolbastının Tarihi,Giresun mu Trabzon mu?	My_RA	KOLBASTI - HOPTEK HAKKINDA HERŞEY	3	19.08.2009 08:31
Hastanede Kolbastı	Chanqe Everythinq	KOLBASTI - HOPTEK HAKKINDA HERŞEY	2	26.05.2009 20:40
İstanbul is historical places - İstanbul'un tarihi yerleri	Chanqe Everythinq	İstanbul	0	30.12.2008 17:29

07.04.2009, 13:52	#2
My_RA Administrator	Kolbastı çılgınlığı İnternet sitelerindeki kolbastı videoları ayda yaklaşık 10 milyon kez tıklanıyor, dans kurslarına kolbastı öğrenmek için başvuranların sayısı gittikçe artıyor. Kolbastı çılgınlığıyla birlikte tartışmalar da giderek kızışıyor. Popülerliği ülke sınırlarını aşan kolbastı çılgınlığı, bilimsel tartışmaların da konusu oldu. İstanbul’da düzenlenen konferansta ise bu ilgi çekici dans ve müziğin kökeni, "Kolbastı mı Hoptek mi" gibi merak edilen konulara değinildi. Trabzon Eğitim Kültür Derneği’nin düzenlediği Dünden Bugüne Kolbastı panelinde kolbastı oyununu İstanbul Teknik Üniversitesi Devlet Konservatuvarı akademisyenleri tartıştı. Suçluların polisle çatışmasını anlatılıyor İTÜ Müzikoloji Bölümü Öğretim Görevlisi Süleyman Şenel, kolbastı türkülerinin yasaklara karşı gelerek, suç işleyen ya da herhangi bir olayla bağlantılı olarak aranan, ihbar edilen kişi ya da grupların güvenlik kuvvetleriyle yaptıkları çatışmaları anlatan ezgiler olduğunu söyledi. Şenel, çoğunlukla ölüm ile sonuçlanmış çatışmaların meçhul halk sanatkârları tarafından ölünün ağzından aktadıldığı bu ezgilerin, tarih boyunca vicdanının yansıması olarak geniş kesimlere yayıldığını anlattı. Bugünkü dans yanlış Tarihçi-Yazar Ayhan Yüksel ise kolbastının popüler olmasıyla Giresun ve Trabzon arasında "Kolbastı bizimdir" kavgası çıktığını hatırlatarak, katılımcılara, değişik yörelerden kolbastı türkülerini dinletti. Yüksel, daha sonra şunları söyledi: "Buyurun ayırın bakalım. Giresun mu? Trabzon mu? Mümkün değil. Kolbastının tarihiyle ilgili bilgisi olmayanlar ’Kolbastı bizimdir’ kavgası yapıyor. Asıl kolbastı oyunuyla bugün oynandığı iddia edilen kolbastı aynı şey değildir. Kolbastı da yerlerde sürünmek, kanat çırpmak yoktur. Bugün oynanan tamamen yeni bir versiyondur. İstediğiniz gibi oynayın. Ama benim kolbastıma dokunmayın." Asıl adı Hoptek Karadeniz Teknik Üniversitesi’nin yöre folkloruna katkıda bulunmadığı şikâyetiyle başlayan Trabzonlu Türk Halk Müziği Sanatçısı İbrahim Can da oyuna "Kolbastı" denmesinin yanlış olduğunu savunarak, oyunun adının "Faroz kesmesi" ya da "Hoptek" olduğunu iddia etti. Sahalardan fileye sıçradı Kolbastı konusunda Türkiye’deki bir numaralı grup Karadeniz Teknik Üniversitesi Karadeniz Uşakları Kolbastı Ekibi gösteriden gösteriye koşuyor. Bedük’ün klibinde, Ülker’in reklamında da başrolde yer alıyorlar. Trabzonspor her maçtan sonra sahada galibiyetini kolbastı ile kutluyor. Bu arada kolbastı şov, sahalardan “fileye” de sıçradı. Trabzon Bayan Voleybol Takımı, geçtiğimiz günlerde elde ettikleri galibiyeti kolbastıyla kutladı. Bu modaya çevik kuvvet de uydu. Çukurova Üniversitesi’nde düzenlenen Nevruz şenliklerinde bir çevik kuvvet polisi kendini tutamayıp öğrencilerle kolbastı oynadı. Kolbastı için kim ne dedi? Hoptek, kolbastı veya Faroz kesmesi olarak adlandırılan bu dansı Giresunlular “Bize ait” diye sahiplenirken, Trabzonlular “Kolbastı Trabzon’un damarlarından çıktı” diye isyan ediyorlar. Adnan Şenses’in “Bu bir Roman dansı” demesiyle ise taraflar iyice çileden çıktı... “90’larda bu dansa batılı figürler katıldı” Tolga Han (Tolga Han Dans Okulu) -Hoptek kurslarımıza bir ay içinde 150 kişi müracaat etti. Her yaş grubundan insan geliyor. En çok kadınlar, işadamları, öğrenciler ilgi gösteriyor. -90’lı yıllarda Karadenizli gurbetçi gençler bu dansa batılı figürleri de katmışlar, dans daha güncel ve modern bir hal almış. Adına da “Hoptek” koymuşlar. Hip hop’un “hop”unu almışlar. “Tek” de, tek tek zıpladıkları için kullanılmış. Dans olarak bunun dünyada yaygınlaşması için adının daha akılda kalıcı olması açısından biz “kolbastı” yerine “hoptek”i tercih ediyoruz. “Hip-hop’un yerel versiyonu gibi” Selen Özkan (Dancentrum) -Yoğun istek üzerine horon programı başlattık. Kolbastı da horonun içindeki renklerden biri. Programımız üç ay sürecek. -20-50 yaş arası özellikle Karadenizliler başvuruyor. “Karadenizliyim, kolbastı bilmem lazım” diyorlar. Temposu hızlı, hip hop ve street dance’in de sanki bir yerel versiyonu olduğu için gençlerin de hoşuna gidiyor. “Dejenere bir stili var” Mustafa Erdoğan (Anadolu Ateşi Genel Sanat Yönetmeni) Neden birden bu kadar popüler olduğunu da anlamadım. Aslında bu dans Trabzon’un da değil. Çalınan müzik Trabzon’a ait değil. Giresun ve Orta Anadolu karışımı bir dans stili var. Biraz da lümpen kültür ürünü gibi bir şey. Çünkü bir Türk kent folkloru değil. Kişisel olarak bu dansı estetik de bulmuyorum. Dejenere bir stili var. Çok hoşlanmıyorum, repertuara almayacağım. “Afrika’nın yerel danslarına benziyor” Rigobert Song (Trabzonspor) Kolbastı gerçekten çok ritmik bir dans. Özellikle Afrika’nın yerel danslarına benzediği için daha ilk günden itibaren kendimizi kolbastıya alıştırmakta zorlanmadık. Ayrıca kolbastının ritmi takımın kimliğiyle de birebir örtüşüyor. Bu da çok hoşuma gidiyor. Bu dans bizi tüm takım olarak cesaretlendiriyor. Dans, takım içerisinde doğaçlama olarak ortaya çıktı. Kolbastıyla birlikte sportif düzeydeki iddiamızı kültürel düzeye de yansıtmış olduk. Bu sayede artık kolbastı tüm Türkiye’de tanınıyor. Kolbastıyla birlikte takım olarak inancımızı her maçtan sonra tazelemiş oluyoruz. “Kolbastı, Trabzon’un damarlarından çıktı” Yrd. Doç. Dr. Engin Erşen (Karadeniz Teknik Üniversitesi Karadeniz Uşakları Kolbastı Ekibi Sanat Yönetmeni) -Kolbastı, Trabzon’da başlayan ve dalga dalga bütün Türkiye’ye yayılan bir modaya dönüştü. Kolbastı Giresunlulara ait değil. Dansın dokusu Trabzon’un damarlarından çıkmıştır. 33 yıldır Karadeniz Teknik Üniversitesi’nde Dans ve Gösteri Sanatları Bölümü’nde hocayım, bu konuyu araştırıyorum. Dans, iki yıl önce Birinci Karadeniz Oyunları’na katılmamızla tanındı. Bugüne kadar 200 değişik ortamlarda oynadık. Son dört ayda 24 televizyon kanalına çıktık. -Kolbastı 5’inci yüzyıldan beri oynanıyor. Doğayı anlatıyor. Yüksekte uçan bir kuşun pike yapmasını, kanat ve gövde hareketlerini, denizin dalgalarını yansıtır. Kolbastı enerjinin ve tutkunun dansıdır. Karşı cinse duyulan sevgiyi, kur yapmaları da görürsünüz. -30’lu yıllarda “kolcular” vardı. Bunlar bir çeşit güvenlik memuruydu. Kaçak içki ya da sigara içilen yerlere baskınlar yaparlardı. “Kolbastı” lafı buradan geliyor. Bu mahalle sakinlerinin başkaldırmaları oyuna da yansımış. Video sitelerinde patlama “10 günde 100 bin kişi izliyor” Mehmet Özen (Site / Sorumlu editör) -Sitemize bugüne kadar 137 kolbastı videosu yüklendi, bunlar yaklaşık 2,2 milyon kez izlendi. Bir kolbastı videosunu sitemize girdiğimiz andan itibaren o videoyu izleyen kişi sayısı 10 gün içerisinde 100 bine ulaşıyor. -Dans, televizyonlarda moda olmadan önce bu videolarla yaygınlaştı. Televizyonlar sonradan uyandı. Biz keşfettik ve yaygınlaştırdık. Trabzon ve Giresun tartışması da artırdı ilgiyi. “Hopteke özel bir site açtık” Fırat Gönenç (Site/ Kurucu) - 2008’in başlarında bizim sitemize amatör çekilmiş kolbastı videoları gelmeye başladı. İlgi giderek arttı ve dans bir fenomen haline geldi artık. Sadece bunun için bir video sitesi bile açtık. Adı Hoptek.tv. -Bizde günde 3 buçuk-4 milyon, yani ayda yaklaşık 120 milyon video izleniyor. Bunların 10 milyonu kolbastı videoları. Her kesimden insan izliyor. Yoğun talep üzerine kolbastı öğreten bir video da koyacağız siteye. Milliyet, Hürriyet